आजच्या डिजिटल युगात अनेक सरकारी कागदपत्रे ऑनलाइन मिळवणे शक्य झाले आहे. त्यामध्ये जन्म प्रमाणपत्र म्हणजेच Birth Certificate याचाही समावेश आहे. आता अनेक नागरिकांना आपले जन्म प्रमाणपत्र ऑनलाइन पद्धतीने मिळवण्याची सुविधा उपलब्ध आहे. या लेखामध्ये आपण मोबाईल किंवा लॅपटॉपच्या मदतीने DigiLocker वरून जन्म प्रमाणपत्र कसे डाउनलोड करायचे, DigiLocker वर लॉगिन कसे करायचे, राज्य कसे निवडायचे, जन्म प्रमाणपत्रासाठी आवश्यक माहिती कशी भरायची आणि शेवटी डिजिटल प्रमाणपत्राची PDF कशी पाहायची किंवा डाउनलोड करायची, याची संपूर्ण माहिती पाहणार आहोत. तसेच जन्म प्रमाणपत्र डाउनलोड करताना कोणत्या गोष्टी लक्षात ठेवाव्यात, याची माहितीही येथे दिली आहे.
DigiLocker वरून जन्म प्रमाणपत्र डाउनलोड करण्यासाठी काय आवश्यक आहे?
जन्म प्रमाणपत्र ऑनलाइन डाउनलोड करण्यासाठी सर्वप्रथम तुमच्याकडे इंटरनेट कनेक्शन असलेला मोबाईल किंवा लॅपटॉप असणे आवश्यक आहे. यासोबतच तुमचे DigiLocker खाते असणे गरजेचे आहे. जर खाते आधीपासून तयार असेल, तर तुम्ही थेट लॉगिन करू शकता. खाते तयार केलेले नसेल, तर नवीन खाते तयार करण्याची प्रक्रिया पूर्ण करावी लागेल.
जन्म प्रमाणपत्र डाउनलोड करण्यासाठी संबंधित व्यक्तीच्या नावाने DigiLocker खाते असणे महत्त्वाचे आहे. तसेच जन्म प्रमाणपत्रावर किंवा संबंधित सरकारी नोंदीमध्ये असलेला Registration Number म्हणजेच नोंदणी क्रमांक तुमच्याकडे असणे आवश्यक आहे. काही प्रकरणांमध्ये आधारशी संबंधित माहिती किंवा मोबाईल OTP द्वारे लॉगिन करण्याची आवश्यकता असू शकते.
आवश्यक गोष्टी
- इंटरनेट कनेक्शन असलेला मोबाईल किंवा लॅपटॉप
- मोबाईल नंबर
- DigiLocker खाते
- आधार कार्डशी संबंधित माहिती किंवा लॉगिन तपशील
- जन्म प्रमाणपत्राचा Registration Number
- संबंधित राज्याची माहिती
Step 1: मोबाईल किंवा लॅपटॉपमध्ये ब्राउझर उघडा
मुख्य मुद्दा: सर्वप्रथम DigiLocker ची अधिकृत वेबसाइट उघडा.
जन्म प्रमाणपत्र डाउनलोड करण्यासाठी सर्वप्रथम तुमच्या मोबाईलमध्ये Google Chrome किंवा कोणताही इंटरनेट ब्राउझर उघडा. तुम्ही ही प्रक्रिया मोबाईल तसेच लॅपटॉपवरून करू शकता.
ब्राउझर उघडल्यानंतर सर्च बारमध्ये DigiLocker असे टाइप करा. त्यानंतर Search वर क्लिक करा. सर्च रिझल्टमध्ये DigiLocker ची अधिकृत वेबसाइट शोधा. वेबसाइट उघडताना अधिकृत पोर्टलच वापरण्याची काळजी घ्या.
DigiLocker हे भारत सरकारचे डिजिटल कागदपत्रे साठवण्यासाठी आणि मिळवण्यासाठी वापरले जाणारे अधिकृत व्यासपीठ आहे. त्यामुळे कोणत्याही अनोळखी वेबसाइटवर तुमची आधार किंवा वैयक्तिक माहिती भरू नका.
Step 2: DigiLocker वर लॉगिन किंवा रजिस्ट्रेशन करा
मुख्य मुद्दा: जन्म प्रमाणपत्र मिळवण्यासाठी DigiLocker खात्यात लॉगिन करा.
DigiLocker ची वेबसाइट उघडल्यानंतर तुम्हाला Login किंवा Register असा पर्याय दिसेल. जर तुमचे DigiLocker खाते आधीपासून तयार असेल, तर Login या पर्यायावर क्लिक करा.
तुम्ही उपलब्ध असलेल्या लॉगिन पद्धतीनुसार मोबाईल नंबर, आधारशी संबंधित माहिती किंवा इतर आवश्यक तपशील वापरून लॉगिन करू शकता. लॉगिन करताना तुमच्या मोबाईल नंबरवर OTP येऊ शकतो. आलेला OTP योग्य ठिकाणी टाइप करा आणि Verification ची प्रक्रिया पूर्ण करा.
जर तुमचे DigiLocker खाते तयार केलेले नसेल, तर Register किंवा Sign Up या पर्यायावर क्लिक करून नवीन खाते तयार करा. खाते तयार करताना आवश्यक माहिती अचूक भरा.
Step 3: OTP द्वारे लॉगिन पूर्ण करा
मुख्य मुद्दा: मोबाईलवर आलेला OTP टाकून तुमची ओळख निश्चित करा.
लॉगिन प्रक्रिया सुरू केल्यानंतर तुमच्या नोंदणीकृत मोबाईल नंबरवर OTP पाठवला जाऊ शकतो. हा OTP DigiLocker च्या वेबसाइटवर दिलेल्या जागी टाइप करा.
OTP भरल्यानंतर Verify किंवा Continue या पर्यायावर क्लिक करा. OTP योग्य असल्यास तुमचे DigiLocker खाते उघडेल.
लक्षात ठेवा की OTP कोणत्याही व्यक्तीसोबत शेअर करू नका. DigiLocker मध्ये लॉगिन करण्यासाठी आलेला OTP फक्त अधिकृत वेबसाइटवरच वापरा.
Step 4: DigiLocker मध्ये Search Documents पर्याय शोधा
मुख्य मुद्दा: लॉगिन केल्यानंतर Search Documents मध्ये जन्म प्रमाणपत्र शोधा.
DigiLocker मध्ये यशस्वीपणे लॉगिन झाल्यानंतर तुम्हाला तुमच्या खात्याचे Dashboard किंवा मुख्य पेज दिसेल. मोबाईलवर वापरत असाल तर काही वेळा वर किंवा बाजूला तीन रेषांचे Menu म्हणजेच Three Lines दिसू शकतात.
या Menu वर क्लिक करा. त्यानंतर तुम्हाला Search Documents किंवा कागदपत्रे शोधण्याशी संबंधित पर्याय दिसेल. या पर्यायावर क्लिक करा.
आता तुमच्यासमोर Search Bar दिसेल. या Search Bar मध्ये Birth Certificate किंवा जन्म प्रमाणपत्र असे टाइप करा.
त्यानंतर Search वर क्लिक करा.
Step 5: Birth Certificate सेवा शोधा
मुख्य मुद्दा: Search केल्यानंतर उपलब्ध जन्म प्रमाणपत्र सेवांमधून योग्य सेवा निवडा.
Birth Certificate सर्च केल्यानंतर DigiLocker मध्ये उपलब्ध असलेल्या संबंधित सेवा तुमच्यासमोर दिसू शकतात. काही ठिकाणी Birth Certificate सोबत Death Certificate म्हणजेच मृत्यू प्रमाणपत्राची सेवाही उपलब्ध असू शकते.
येथे तुम्हाला विविध राज्ये किंवा सरकारी विभागांच्या सेवा दिसू शकतात. उदाहरणार्थ, उपलब्धतेनुसार बिहार, उत्तर प्रदेश, उत्तराखंड, दिल्ली, तमिळनाडू, चंदीगड किंवा इतर राज्यांच्या सेवा दिसू शकतात.
तुम्हाला ज्या राज्याचे जन्म प्रमाणपत्र मिळवायचे आहे, त्या राज्याशी संबंधित सेवा निवडा.
महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे सर्व राज्यांसाठी एकसारखी सेवा किंवा प्रक्रिया उपलब्ध असेलच असे नाही. DigiLocker वर दिसणाऱ्या सेवांची उपलब्धता संबंधित सरकारी विभाग आणि राज्याच्या डिजिटल प्रणालीवर अवलंबून असते. त्यामुळे तुमच्या राज्याचे नाव दिसत नसेल, तर संबंधित राज्याच्या अधिकृत जन्म-मृत्यू नोंदणी पोर्टलचा वापर करावा लागू शकतो.
Step 6: तुमचे राज्य निवडा
मुख्य मुद्दा: जन्म प्रमाणपत्र ज्या राज्यात नोंदवले आहे ते राज्य निवडा.
जर तुम्हाला तुमच्या राज्याची सेवा थेट शोधायची असेल, तर उपलब्ध असलेल्या Filter किंवा State पर्यायाचा वापर करू शकता.
राज्यांची यादी उघडल्यानंतर तुमच्या जन्म प्रमाणपत्राशी संबंधित राज्य निवडा. उदाहरण म्हणून, जर जन्म प्रमाणपत्र बिहार राज्यातील असेल, तर बिहार निवडा.
राज्य निवडल्यानंतर Apply किंवा संबंधित पर्यायावर क्लिक करा.
यानंतर निवडलेल्या राज्यासाठी उपलब्ध असलेल्या Birth Certificate सेवांची माहिती स्क्रीनवर दिसू शकते.
Step 7: Birth Certificate सेवा निवडा
मुख्य मुद्दा: उपलब्ध सेवांमधून Birth Certificate पर्यायावर क्लिक करा.
राज्य निवडल्यानंतर तुमच्यासमोर त्या राज्याशी संबंधित उपलब्ध कागदपत्रांच्या सेवा दिसू शकतात. येथे Birth Certificate म्हणजेच जन्म प्रमाणपत्राचा पर्याय शोधा.
जर Birth Certificate आणि Death Certificate असे दोन पर्याय दिसत असतील, तर जन्म प्रमाणपत्र डाउनलोड करण्यासाठी Birth Certificate या पर्यायावर क्लिक करा.
यानंतर DigiLocker तुमच्या ओळखीशी संबंधित काही माहिती आपोआप दाखवू शकते. उदाहरणार्थ, आधारशी जोडलेले नाव, जन्मतारीख किंवा लिंग यांसारखी माहिती उपलब्ध असल्यास ती स्क्रीनवर दिसू शकते.
Step 8: Registration Number भरा
मुख्य मुद्दा: जन्म प्रमाणपत्रावरील Registration Number अचूक टाइप करा.
जन्म प्रमाणपत्राची माहिती शोधण्यासाठी तुम्हाला Registration Number म्हणजेच नोंदणी क्रमांक भरावा लागू शकतो.
हा क्रमांक जन्म प्रमाणपत्राच्या जुन्या प्रतिवर किंवा संबंधित जन्म नोंदणीच्या कागदपत्रावर दिलेला असू शकतो. तुमच्याकडे हा क्रमांक असल्यास तो काळजीपूर्वक टाइप करा.
Registration Number भरताना कोणतीही चूक होणार नाही याची काळजी घ्या. एखादा अंक चुकीचा भरल्यास तुमचे कागदपत्र शोधले जाऊ शकत नाही.
तुम्ही Registration Number भरल्यानंतर एकदा संपूर्ण नंबर तपासा. त्यानंतर Get Document किंवा त्यासारख्या पर्यायावर क्लिक करा.
Step 9: जन्म प्रमाणपत्र DigiLocker मध्ये Fetch करा
मुख्य मुद्दा: Get Document वर क्लिक केल्यानंतर सरकारी रेकॉर्डमधून कागदपत्र मिळवण्याची प्रक्रिया सुरू होते.
Get Document वर क्लिक केल्यानंतर DigiLocker तुमची दिलेली माहिती संबंधित सरकारी विभागाच्या डिजिटल रेकॉर्डशी तपासण्याचा प्रयत्न करतो.
काही वेळ स्क्रीनवर Processing किंवा Fetching Document असा संदेश दिसू शकतो. या वेळी इंटरनेट कनेक्शन बंद करू नका आणि पेज बंद करू नका.
जर तुमची माहिती सरकारी रेकॉर्डशी जुळली, तर जन्म प्रमाणपत्र तुमच्या DigiLocker खात्यात यशस्वीपणे जोडले जाऊ शकते.
काही वेळा माहिती जुळत नसल्यास किंवा सरकारी रेकॉर्ड उपलब्ध नसल्यास कागदपत्र मिळणार नाही. अशा परिस्थितीत Registration Number, नाव आणि इतर माहिती पुन्हा तपासा.
Step 10: Birth Certificate यशस्वीपणे Add झाल्यानंतर काय करावे?
मुख्य मुद्दा: कागदपत्र Add झाल्यानंतर ते DigiLocker मधून उघडा.
जन्म प्रमाणपत्र यशस्वीपणे DigiLocker खात्यात Add झाल्यानंतर तुम्हाला Document Added Successfully किंवा त्यासारखा संदेश दिसू शकतो.
आता तुमचे जन्म प्रमाणपत्र DigiLocker मधील कागदपत्रांच्या यादीमध्ये उपलब्ध होईल.
आता तुम्ही DigiLocker मधील Issued Documents किंवा संबंधित विभागामध्ये जाऊन जन्म प्रमाणपत्र शोधू शकता.
कागदपत्राच्या बाजूला किंवा त्यासोबत तीन डॉट म्हणजेच Three Dots चा पर्याय दिसू शकतो. त्यावर क्लिक करा.
Step 11: View PDF पर्याय वापरा
मुख्य मुद्दा: Three Dots वर क्लिक करून View PDF निवडा.
Three Dots वर क्लिक केल्यानंतर तुम्हाला उपलब्ध पर्याय दिसतील. त्यामध्ये View PDF किंवा कागदपत्र पाहण्याचा पर्याय असल्यास त्यावर क्लिक करा. यानंतर तुमचे डिजिटल जन्म प्रमाणपत्र PDF स्वरूपात स्क्रीनवर उघडू शकते.
आता तुम्ही प्रमाणपत्रावरील माहिती तपासू शकता. नाव, जन्मतारीख, लिंग, Registration Number आणि इतर तपशील योग्य आहेत का, हे पाहा. जर सर्व माहिती योग्य असेल, तर उपलब्ध Download किंवा Save पर्यायाचा वापर करून PDF फाइल तुमच्या मोबाईलमध्ये सेव्ह करू शकता.
DigiLocker मधील डिजिटल जन्म प्रमाणपत्राचा उपयोग कुठे होऊ शकतो?
मुख्य मुद्दा: डिजिटल कागदपत्र अनेक ऑनलाइन आणि सरकारी कामांसाठी उपयोगी ठरू शकते.
DigiLocker मध्ये उपलब्ध असलेली डिजिटल कागदपत्रे नागरिकांसाठी सोयीची असतात. जन्म प्रमाणपत्राची डिजिटल प्रत मोबाईलमध्ये असल्यामुळे गरज पडल्यास ती सहजपणे पाहता येते. शाळा किंवा महाविद्यालयातील काही प्रक्रिया, सरकारी योजना, विविध अर्ज, ओळख आणि वयाशी संबंधित काऑगस्ट किंवा इतर प्रशासकीय प्रक्रियेत जन्म प्रमाणपत्राची आवश्यकता असू शकते. मात्र कोणत्याही विशिष्ट कार्यालयात डिजिटल DigiLocker प्रमाणपत्र स्वीकारले जाईल का, हे संबंधित कार्यालयाच्या नियमांवर अवलंबून असते. त्यामुळे अत्यावश्यक सरकारी किंवा कायदेशीर कामासाठी कागदपत्र सादर करण्यापूर्वी संबंधित विभागाच्या नियमांची माहिती घेणे चांगले.
जन्म प्रमाणपत्र डाउनलोड करताना महत्त्वाच्या गोष्टी
मुख्य मुद्दा: माहिती चुकीची भरल्यास कागदपत्र मिळण्यात अडचण येऊ शकते.
जन्म प्रमाणपत्र ऑनलाइन मिळवताना काही महत्त्वाच्या गोष्टी लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे. सर्वप्रथम DigiLocker ची अधिकृत वेबसाइट किंवा अधिकृत अॅपच वापरा. तुमचा OTP कोणालाही सांगू नका. आधार नंबर, मोबाईल नंबर किंवा इतर वैयक्तिक माहिती अनोळखी व्यक्तींना देऊ नका.
Registration Number भरताना विशेष काळजी घ्या. जन्म प्रमाणपत्राच्या सरकारी रेकॉर्डमध्ये असलेली माहिती आणि DigiLocker मधील माहिती जुळणे आवश्यक असू शकते. जर जन्म प्रमाणपत्र उपलब्ध झाले नाही, तर त्याचा अर्थ प्रमाणपत्र अस्तित्वात नाही असे नेहमीच नसते. संबंधित जन्म नोंदणी विभागाचा डेटा DigiLocker वर उपलब्ध नसणे किंवा माहितीमध्ये फरक असणे, यामुळेही कागदपत्र मिळण्यात अडचण येऊ शकते.
जन्म प्रमाणपत्र DigiLocker वर दिसत नसेल तर काय करावे?
मुख्य मुद्दा: कागदपत्र उपलब्ध नसल्यास संबंधित सरकारी विभागाशी संपर्क करा.
काही नागरिकांना DigiLocker वर Birth Certificate शोधल्यानंतर कागदपत्र मिळत नाही. अशा वेळी सर्वप्रथम तुमचे राज्य आणि संबंधित सेवा योग्य निवडली आहे का, हे तपासा.
यानंतर Registration Number पुन्हा तपासा. नाव, जन्मतारीख किंवा इतर माहिती सरकारी रेकॉर्डशी जुळते का, हे पाहा. तरीही प्रमाणपत्र मिळत नसेल तर संबंधित नगरपालिका, ग्रामपंचायत, महानगरपालिका किंवा जन्म-मृत्यू नोंदणी कार्यालयाशी संपर्क करावा लागू शकतो. काही राज्यांमध्ये जन्म प्रमाणपत्रासाठी स्वतंत्र ऑनलाइन पोर्टल उपलब्ध असते. त्यामुळे DigiLocker वर सेवा उपलब्ध नसल्यास संबंधित राज्याच्या अधिकृत सरकारी वेबसाइटवरून जन्म प्रमाणपत्र मिळवण्याची प्रक्रिया तपासावी.
मोबाईलमधून Birth Certificate डाउनलोड करण्याची संपूर्ण प्रक्रिया थोडक्यात
मुख्य मुद्दा: संपूर्ण प्रक्रिया काही सोप्या स्टेप्समध्ये समऑगस्ट घ्या.
- मोबाईल किंवा लॅपटॉपमध्ये ब्राउझर उघडा.
- DigiLocker ची अधिकृत वेबसाइट उघडा.
- तुमच्या DigiLocker खात्यात Login करा.
- आवश्यक असल्यास OTP द्वारे Verification पूर्ण करा.
- Menu किंवा Three Lines वर क्लिक करा.
- Search Documents पर्याय निवडा.
- Search Bar मध्ये Birth Certificate टाइप करा.
- तुमच्या राज्याची संबंधित सेवा शोधा.
- आवश्यक असल्यास State Filter वापरा.
- Birth Certificate सेवा निवडा.
- आवश्यक माहिती तपासा.
- Registration Number भरा.
- Get Document वर क्लिक करा.
- कागदपत्र Fetch होण्याची प्रतीक्षा करा.
- जन्म प्रमाणपत्र DigiLocker मध्ये Add झाल्यानंतर ते उघडा.
- Three Dots वर क्लिक करा.
- View PDF पर्याय निवडा.
- उपलब्ध असल्यास PDF डाउनलोड किंवा सेव्ह करा.
मुख्य मुद्दा: DigiLocker मुळे जन्म प्रमाणपत्र ऑनलाइन मिळवण्याची प्रक्रिया अधिक सोपी झाली आहे.
एकूणच, DigiLocker च्या मदतीने जन्म प्रमाणपत्र ऑनलाइन मिळवण्याची प्रक्रिया अनेक नागरिकांसाठी सोपी आणि उपयोगी ठरू शकते. मोबाईल किंवा लॅपटॉपच्या मदतीने DigiLocker वर लॉगिन करून Birth Certificate सेवा शोधता येते. त्यानंतर संबंधित राज्याची सेवा निवडून आवश्यक माहिती आणि Registration Number भरल्यानंतर उपलब्ध सरकारी रेकॉर्डमधून कागदपत्र DigiLocker खात्यात मिळवता येऊ शकते.
कागदपत्र यशस्वीपणे Add झाल्यानंतर ते DigiLocker मधून पाहता येते. उपलब्ध पर्यायांनुसार PDF स्वरूपात ते सेव्ह किंवा डाउनलोड करता येते.
मात्र एक महत्त्वाची गोष्ट लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे. प्रत्येक राज्यातील जन्म प्रमाणपत्र सेवा DigiLocker वर उपलब्ध असेलच असे नाही आणि सर्व राज्यांसाठी प्रक्रिया एकसारखी असेलच असे नाही. सेवा उपलब्धता संबंधित सरकारी विभागाच्या डिजिटल सुविधेवर अवलंबून असते. त्यामुळे तुमच्या राज्याचे किंवा स्थानिक विभागाचे जन्म प्रमाणपत्र DigiLocker वर उपलब्ध नसेल, तर संबंधित नगरपालिका, ग्रामपंचायत, महानगरपालिका किंवा राज्याच्या अधिकृत पोर्टलवरून माहिती घ्यावी.
त्यामुळे जर तुमचे जन्म प्रमाणपत्र DigiLocker वर उपलब्ध असेल, तर वर दिलेल्या स्टेप्सच्या मदतीने ते ऑनलाइन मिळवण्याचा प्रयत्न करू शकता. प्रक्रिया करताना नेहमी अधिकृत सरकारी पोर्टलचा वापर करा आणि तुमची वैयक्तिक माहिती सुरक्षित ठेवा.
