आयुष्मान भारत योजना कार्ड: घरबसल्या मोबाईलवरून कसं काढायचं? आयुष्मान भारत योजनेअंतर्गत कुटुंबाला पाच लाख रुपयांपर्यंत मोफत उपचार मिळतो. पण हा लाभ घेण्यासाठी आधी आयुष्मान कार्ड काढावं लागतं. या लेखात आपण पुढील गोष्टी पाहणार आहोत: कार्ड कोणाला काढता येतं, मोबाईलवर ॲप कसं डाउनलोड करायचं, लॉगिन कसं करायचं, ई-केवायसी कशी पूर्ण करायची आणि शेवटी कार्ड डाउनलोड कसं करायचं. संपूर्ण प्रक्रिया घरी बसून, फक्त मोबाईलच्या मदतीने पूर्ण होते.
कार्ड कोणाला काढता येतं?
मुख्य मुद्दा: रेशन कार्ड ऑनलाइन असणं गरजेचं आहे.
आयुष्मान कार्ड काढण्यासाठी सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे तुमचं रेशन कार्ड ऑनलाइन नोंदणीकृत असायला हवं. ज्यांचं रेशन कार्ड सरकारी यादीत ऑनलाइन दिसतं, असे सगळे नागरिक आता आयुष्मान कार्डासाठी अर्ज करू शकतात. यासाठी कुठेही जाण्याची गरज नाही. मोबाईलवरून सगळी प्रक्रिया पूर्ण होते.
पहिलं पाऊल: आयुष्मान ॲप डाउनलोड करा
मुख्य मुद्दा: प्ले स्टोअरवरून “आयुष्मान” हे अधिकृत ॲप डाउनलोड करायचं आहे.
सर्वात आधी मोबाईलमधलं प्ले स्टोअर उघडा. तिथे “आयुष्मान ॲप” असं सर्च करा. सर्च केल्यावर अधिकृत आयुष्मान ॲप्लिकेशन दिसेल. हे ॲप्लिकेशन इन्स्टॉल करा. इन्स्टॉल झाल्यावर ॲप उघडा. ॲप उघडल्यावर एक परवानगीचा (परमिशन) मेसेज दिसेल, तो स्वीकारा (Accept करा). त्यानंतर पुढे जा.
लॉगिन कसं करायचं?
मुख्य मुद्दा: “बेनिफिशरी” हा पर्याय निवडून मोबाईल नंबरने लॉगिन करायचं आहे.
ॲपमध्ये पुढे आल्यावर खाली लॉगिन बटन दिसतं. त्यावर क्लिक करा. लॉगिन केल्यावर दोन पर्याय दिसतील: बेनिफिशरी आणि ऑपरेटर. सामान्य नागरिकांनी बेनिफिशरी हा पर्याय निवडायचा आहे. त्यानंतर स्क्रीनवर दिसणारा कॅप्चा जसा आहे तसा खाली टाकायचा आहे. मग कुटुंबातील कोणताही एक मोबाईल नंबर इथे टाकता येतो. नंबर टाकल्यावर “व्हेरिफाय” बटनावर क्लिक करायचं. यानंतर मोबाईलवर ओटीपी (OTP) येईल. तो ओटीपी टाकायचा. पुन्हा एकदा कॅप्चा भरून लॉगिन बटनावर क्लिक करायचं. असं केल्यावर ॲपमध्ये लॉगिन पूर्ण होतं.
बेनिफिशरी शोधताना कोणती माहिती भरायची?
मुख्य मुद्दा: स्कीम, राज्य आणि सबस्कीम योग्य निवडणं महत्त्वाचं आहे.
लॉगिन झाल्यावर “सर्च फॉर बेनिफिशरी” हा स्क्रीन दिसतो. इथे आधी स्कीम निवडायची असते. स्कीममध्ये “पीएम जेएवाय” (PMJAY) हा पर्याय निवडायचा. त्यानंतर स्टेटमध्ये महाराष्ट्र निवडायचं. पुढे सबस्कीम विचारली जाते. इथे “पीएम जेएवाय एमजेपीजेएवाय” हा पर्याय निवडायचा आहे. हा पर्याय महाराष्ट्रासाठी योग्य आहे.
आधार नंबरने सर्च कसा करायचा?
मुख्य मुद्दा: सर्च बायमध्ये आधार नंबर निवडून जिल्हा आणि आधार नंबर टाकायचा आहे.
पुढे “सर्च बाय” या पर्यायात तीन पर्याय दिसतात: फॅमिली आयडी, आधार नंबर आणि पीएमजेएवाय आयडी. यापैकी आधार नंबर हा पर्याय निवडायचा. त्यानंतर तुमचा जिल्हा निवडायचा. मग ज्या व्यक्तीचं कार्ड काढायचं आहे, त्या व्यक्तीचा आधार नंबर टाकायचा. खाली दिलेला कॅप्चा जसा आहे तसा टाकायचा. हे सगळं भरल्यावर सर्च बटन दिसतं. त्यावर क्लिक करायचं.
कुटुंबाची यादी आणि केवायसीची सुरुवात
मुख्य मुद्दा: ज्यांचं कार्ड अजून काढलेलं नाही, त्यांच्यासमोर “डू ई-केवायसी” हा पर्याय दिसतो.
सर्च केल्यावर कुटुंबातील सगळ्या सदस्यांची नावं दिसतात. ज्यांचं कार्ड आधीच काढलेलं आहे, त्यांच्यासमोर “डाउनलोड कार्ड” हा पर्याय दिसेल. ज्यांचं कार्ड अजून काढायचं आहे, त्यांच्यासमोर “डू ई-केवायसी” हा पर्याय दिसेल. नवीन कार्ड काढण्यासाठी याच पर्यायावर क्लिक करायचं आहे.
ई-केवायसी कशी पूर्ण करायची?
मुख्य मुद्दा: आधार ओटीपी, फेस ऑथेंटिकेशन किंवा फिंगरप्रिंट यापैकी एक पद्धत निवडता येते.
“डू ई-केवायसी” वर क्लिक केल्यावर चार पर्याय दिसतात: आधार ओटीपी, फिंगरप्रिंट, आयरीस स्कॅनर आणि फेस ऑथेंटिकेशन. जर आधार कार्डला मोबाईल नंबर लिंक नसेल, तर फेस ऑथेंटिकेशन हा पर्याय वापरता येतो. मोबाईल नंबर लिंक असेल तर आधार ओटीपी हा पर्याय सोपा आहे. हा पर्याय निवडल्यावर “व्हेरिफाय” बटनावर क्लिक करायचं.
मुख्य मुद्दा: इथे दोन वेगवेगळे ओटीपी टाकावे लागतात.
यानंतर दोन ओटीपी मागितले जातात. पहिला, लॉगिन करताना टाकलेल्या मोबाईल नंबरवर येणारा ओटीपी. दुसरा, आधार कार्डला लिंक असलेल्या मोबाईल नंबरवर येणारा ओटीपी. दोन्ही ओटीपी योग्य ठिकाणी टाकून सबमिट करायचं.
फोटो आणि वैयक्तिक माहिती भरणे
मुख्य मुद्दा: लाईव्ह फोटो काढून नातं, जन्मवर्ष आणि पत्ता भरावा लागतो.
ओटीपी सबमिट झाल्यावर फोटो काढण्याचा पर्याय येतो. कॅमेरा वापरण्याची परवानगी द्यायची आणि व्यक्तीचा थेट (लाईव्ह) फोटो काढायचा. इच्छा असल्यास पासपोर्ट साईज फोटो अपलोड करायचा पर्याय देखील असतो.
फोटो घेतल्यावर पुढे काही प्रश्न येतात. मोबाईल नंबर असेल तर “होय” निवडायचं, नसेल तर “नाही” निवडायचं. त्यानंतर कुटुंबप्रमुखाशी असलेलं नातं टाकायचं. जन्मवर्ष टाकायचं. राहत्या गावाचा पिनकोड टाकायचा. जिल्हा निवडायचा. भाग ग्रामीण आहे की शहरी आहे, हे निवडायचं. तालुका किंवा सबडिस्ट्रिक्ट निवडायचा. आणि शेवटी गावाचं नाव टाकून सबमिट करायचं.
सबमिट केल्यावर “ई-केवायसी कम्प्लीट झाली” असा मेसेज दिसतो. तो ओके करायचा.
कार्ड डाउनलोड कसं करायचं?
मुख्य मुद्दा: ई-केवायसी पूर्ण झाल्यावर डाउनलोड कार्ड हा पर्याय सक्रिय होतो.
ई-केवायसी पूर्ण झाल्यावर पुन्हा होम पेजवर यायचं. इथे पुन्हा एकदा कॅप्चा टाकायचा आणि “प्रोसीड” बटनावर क्लिक करायचं. आता त्या व्यक्तीच्या नावासमोर “डाउनलोड कार्ड” हा पर्याय दिसेल. त्यावर क्लिक करायचं. ज्या व्यक्तीचं कार्ड हवं आहे, त्याच्या नावावर क्लिक करायचं.
शेवटी तीन पर्याय दिसतात: डाउनलोड, प्रिंट आणि शेअर. यातील डाउनलोड या पर्यायावर क्लिक केल्यावर कार्ड मोबाईलमध्ये डाउनलोड होतं. हे कार्ड पुढे तीन डॉट्सवर क्लिक करून पुन्हा डाउनलोड किंवा सेव्ह करता येतं.
संपूर्ण प्रक्रिया पाच टप्प्यांत पूर्ण होते: ॲप डाउनलोड करणं, लॉगिन करणं, बेनिफिशरी शोधणं, ई-केवायसी पूर्ण करणं आणि शेवटी कार्ड डाउनलोड करणं. ही संपूर्ण प्रक्रिया मोफत आहे आणि घरबसल्या मोबाईलवरून पूर्ण होते. ज्यांचं रेशन कार्ड ऑनलाइन आहे, अशा सर्व कुटुंबांनी ही प्रक्रिया वेळ काढून पूर्ण करावी, जेणेकरून गरज पडल्यास मोफत उपचाराचा लाभ मिळू शकेल.
ॲप वापरताना अडचण आल्यास जवळच्या आशा सेविका, ग्रामपंचायतीतील आपले सरकार केंद्र, सीएससी केंद्र (CSC) किंवा रास्तभाव दुकानदाराकडूनही मदत घेता येते. तसेच अधिकृत माहितीसाठी सरकारच्या आयुष्मान भारत संकेतस्थळाला भेट देणं उपयुक्त ठरतं.
आयुष्मान भारत योजनेचे कार्ड – FAQ (प्रश्नोत्तरे)
1. आयुष्मान भारत योजनेचे कार्ड कोण काढू शकतो?
उत्तर: ज्या पात्र नागरिकांचे रेशन कार्ड ऑनलाइन आहे आणि ज्यांचे नाव आयुष्मान भारत योजनेच्या लाभार्थी यादीमध्ये आहे, ते आयुष्मान कार्ड काढू शकतात.
2. आयुष्मान भारत योजनेअंतर्गत किती रुपयांपर्यंत मोफत उपचार मिळतात?
उत्तर: या योजनेअंतर्गत पात्र कुटुंबाला दरवर्षी 5 लाख रुपयांपर्यंत कॅशलेस उपचाराची सुविधा मिळते.
3. आयुष्मान कार्ड घरबसल्या काढता येते का?
उत्तर: होय. अधिकृत Ayushman App च्या मदतीने मोबाईलवरून घरबसल्या आयुष्मान कार्ड तयार करता येते.
4. आयुष्मान कार्ड काढण्यासाठी कोणते अॅप डाउनलोड करावे?
उत्तर: Google Play Store वरून अधिकृत Ayushman App डाउनलोड करावे.
5. लॉगिन करताना कोणता पर्याय निवडायचा?
उत्तर: लॉगिन करताना Beneficiary हा पर्याय निवडावा.
6. लॉगिनसाठी मोबाईल नंबर आवश्यक आहे का?
उत्तर: होय. OTP पडताळणीसाठी कोणताही सक्रिय मोबाईल नंबर आवश्यक असतो.
7. लाभार्थी शोधण्यासाठी कोणता पर्याय निवडावा?
उत्तर: Search By → Aadhaar Number हा पर्याय निवडावा.
8. Scheme मध्ये कोणता पर्याय निवडावा?
उत्तर: Scheme मध्ये PM-JAY हा पर्याय निवडावा.
9. Sub Scheme मध्ये कोणता पर्याय निवडायचा?
उत्तर: PM-JAY-MJPJAY हा पर्याय निवडावा.
10. कार्ड तयार करण्यासाठी e-KYC आवश्यक आहे का?
उत्तर: होय. आयुष्मान कार्ड तयार करण्यासाठी e-KYC पूर्ण करणे आवश्यक आहे.
11. e-KYC करण्यासाठी कोणते पर्याय उपलब्ध आहेत?
उत्तर: Aadhaar OTP, Fingerprint, Iris Scanner आणि Face Authentication असे चार पर्याय उपलब्ध आहेत.
