संजय गांधी निराधार योजना ऑगस्टपासून पेन्शन बंद होणार! हयात प्रमाणपत्र आत्ताच सादर करा या लेखात आपण जाणून घेणार आहोत की संजय गांधी निराधार योजना आणि श्रवण बाळ सेवा राज्य निवृत्ती वेतन योजनेच्या लाभार्थ्यांना हयात प्रमाणपत्र का द्यावे लागणार आहे, ते न दिल्यास काय होईल, Beneficiary Satypan App कशी डाउनलोड करायची, त्यात माहिती कशी भरायची, फेस व्हेरिफिकेशन कसे करायचे, MH नंबर कसा मिळतो, आणि तहसील कार्यालयात कोणती कागदपत्रे द्यायची हे सगळे एकत्र आणि सविस्तर.
महाराष्ट्रातील जे लोक संजय गांधी निराधार अनुदान योजना, इंदिरा गांधी राष्ट्रीय वृद्धापकाळ निवृत्ती वेतन योजना, श्रवण बाळ सेवा राज्य निवृत्ती वेतन योजना यांसारख्या शासकीय पेन्शन योजनांचा लाभ घेतात त्यांच्यासाठी एक अत्यंत महत्त्वाची बातमी आहे. ज्यांना दरमहा या योजनांमधून पेन्शन किंवा अनुदान मिळते, त्यांना आता हयात प्रमाणपत्र सादर करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. हयात प्रमाणपत्र म्हणजे लाभार्थी जिवंत आहे हे सिद्ध करणारा दाखला. जे लाभार्थी हे प्रमाणपत्र ३० ऑगस्ट २०२६ पूर्वी सादर करणार नाहीत, त्यांची पेन्शन ऑगस्ट २०२६ पासून बंद केली जाणार आहे. लोकमत वर्तमानपत्रात १८ ऑगस्ट २०२६ रोजी नागपूर आवृत्तीत “हयात प्रमाणपत्र नसल्यास ऑगस्टपासून पेन्शन बंद होणार” अशी बातमी आली होती. त्यामुळे ज्यांच्या घरात दिव्यांग, वृद्ध किंवा निराधार व्यक्ती या योजनांचा लाभ घेत आहेत, त्यांनी हे काम आजच करायला हवे उशीर केल्यास पेन्शन थांबेल.
कोणत्या योजनांच्या लाभार्थ्यांना हे करायचे आहे?
खालील योजनांचे लाभार्थी असतील त्यांना हयात प्रमाणपत्र सादर करणे बंधनकारक आहे. संजय गांधी निराधार अनुदान योजना ज्यांना या योजनेतून दरमहा पैसे मिळतात ते सगळे. इंदिरा गांधी राष्ट्रीय वृद्धापकाळ निवृत्ती वेतन योजना वृद्ध लाभार्थी. श्रवण बाळ सेवा राज्य निवृत्ती वेतन योजना दिव्यांग लाभार्थी. या सर्व योजनांचे लाभार्थी हयात प्रमाणपत्र सादर करण्यास पात्र आहेत. सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागाच्या ७ ऑगस्ट २०२६ च्या शासन निर्णयानुसार सर्व लाभार्थ्यांना “Beneficiary Satypan App” द्वारे हयात पडताळणी करणे आणि प्रमाणपत्र सादर करणे बंधनकारक आहे. ही प्रक्रिया पूर्णपणे ऑनलाईन आहे म्हणजे घरबसल्या मोबाईलवरून करता येते.
हयात प्रमाणपत्र म्हणजे नक्की काय?
हयात प्रमाणपत्र हे एक प्रकारचे जीवन दाखला आहे. म्हणजे लाभार्थी व्यक्ती जिवंत आहे आणि योजनेचा लाभ घेण्यास पात्र आहे हे सिद्ध करणारे प्रमाणपत्र. पूर्वी हे प्रमाणपत्र तहसील कार्यालयात प्रत्यक्ष जाऊन द्यावे लागत होते. आता ही प्रक्रिया ऑनलाईन केली आहे Beneficiary Satypan App द्वारे घरी बसून फेस व्हेरिफिकेशन करून हयात प्रमाणपत्र तयार होते. हे प्रमाणपत्र दरवर्षी द्यावे लागते एकदा दिले म्हणजे कायमचे संपले असे नाही. या वर्षीची मुदत ३० ऑगस्ट २०२६ पर्यंत आहे. त्यानंतर दिले नाही तर ऑगस्टपासून पेन्शन थांबते.
Beneficiary Satypan App कशी डाउनलोड करायची?
घरबसल्या हयात प्रमाणपत्र तयार करण्यासाठी Play Store वरून Beneficiary Satypan App डाउनलोड करायची आहे. मोबाईलमध्ये Play Store उघडायचे. Search Bar मध्ये “Beneficiary Satypan” किंवा फक्त “Satypan” असे टाईप करायचे. “Beneficiary Satypan” नावाची App ज्यावर BSA असे लोगो आहे ती दिसेल. त्यावर क्लिक करायचे आणि Install करायचे. App Install झाल्यावर Open करायचे. थोड्या वेळाने App उघडेल आणि एक नवीन इंटरफेस दिसेल. App पूर्णपणे सरकारची अधिकृत App आहे त्यामुळे ती Download करण्यास घाबरायची गरज नाही.
App मध्ये काय करायचे संपूर्ण प्रक्रिया
App उघडल्यावर सगळ्यात आधी “Maharashtra” हा पर्याय निवडायचा. Maharashtra निवडल्यावर एक नवीन पान उघडेल. त्यात “Social Security Pension” असा Tab दिसेल त्यावर क्लिक करायचे. त्यानंतर “Beneficiary Verification” या पर्यायावर क्लिक करायचे. आता एक फॉर्म उघडेल. त्यात लाभार्थ्याचा आधार नंबर टाकायचा म्हणजे ज्या दिव्यांग किंवा निराधार व्यक्तीचे हयात प्रमाणपत्र काढायचे आहे त्यांचा बारा अंकी आधार नंबर. त्यानंतर मोबाईल नंबर टाकायचा हा आधार कार्डाशी जोडलेला नंबर असणे आवश्यक आहे. Email ID टाकणे ऐच्छिक आहे नसेल तर सोडता येते. Captcha वर क्लिक करायचे. सगळे भरल्यावर “Submit” बटण दाबायचे.
फेस व्हेरिफिकेशन कसे करायचे?
Submit केल्यावर App लाभार्थ्याचा चेहरा कॅऑगस्टऱ्याने कॅप्चर करण्यास सांगेल. लाभार्थी व्यक्तीला मोबाईल समोर धरायचे त्यांचा चेहरा कॅऑगस्टऱ्यात दिसेल असा. त्यांचा फोटो कॅप्चर करायचा म्हणजे फेस व्हेरिफिकेशन करायचे. हे व्हेरिफिकेशन म्हणजे आधारावरील फोटो आणि सध्याचा चेहरा जुळवणे. व्हेरिफिकेशन यशस्वी झाल्यावर एक MH नंबर जनरेट होतो. हा MH नंबर हयात प्रमाणपत्राचा रजिस्ट्रेशन नंबर असतो. हा नंबर स्क्रीनशॉट घेऊन जतन करायचा हरवला तर अडचण होईल. कोणत्याही ऑनलाईन सेंटर किंवा CSC सेंटरमध्ये जाऊन हा स्क्रीनशॉट प्रिंट करून घ्यायचा.
तहसील कार्यालयात काय द्यायचे?
हयात प्रमाणपत्राची प्रिंट घेतल्यावर तीन कागदपत्रे घेऊन तहसील कार्यालयात जायचे. पहिले MH नंबरसह हयात प्रमाणपत्राची प्रिंट. दुसरे लाभार्थ्याचे आधार कार्डाची झेरॉक्स. तिसरे जर दिव्यांग व्यक्ती असेल तर त्यांचे UDID कार्ड किंवा दिव्यांग प्रमाणपत्राची झेरॉक्स. हे तीन कागद घेऊन त्याच तहसील कार्यालयात जायचे जिथे आधी योजनेसाठी अर्ज केला होता किंवा जिथून पेन्शन मिळते. तिथे हे कागद जमा करायचे. जमा केल्यावर एक पावती मिळेल ती जपून ठेवायची. एकदा हे कागद जमा केले की ऑगस्टपासून पेन्शन सुरू राहील.
३० ऑगस्ट पूर्वी केले नाही तर काय होईल?
जर ३० ऑगस्ट २०२६ पूर्वी हयात प्रमाणपत्र तहसील कार्यालयात सादर केले नाही, तर ऑगस्ट २०२६ पासून पेन्शन बंद होईल. म्हणजे ऑगस्टचा हप्ता मिळणार नाही. पेन्शन पुन्हा सुरू करायची असेल तर पुन्हा प्रक्रिया करावी लागेल आणि ते अडचणीचे होते. त्यामुळे आत्ताच हे काम करणे सगळ्यात योग्य आहे. वृद्ध, निराधार आणि दिव्यांग लाभार्थ्यांनी विलंब न करता ही प्रक्रिया पूर्ण करावी असे प्रशासनाने आवाहन केले आहे. हे काम कठीण नाही फक्त App डाउनलोड करायची, फोटो काढायचा, नंबर मिळवायचा, प्रिंट काढायची आणि तहसीलमध्ये जमा करायची. एवढेच आहे.
कोणाला मदत लागेल तर काय करायचे?
बऱ्याच वृद्ध किंवा दिव्यांग लाभार्थ्यांना स्वतः App वापरणे जड जाते. त्यांच्यासाठी घरातील मुले, नातेवाईक किंवा शेजारी मदत करू शकतात. App वापरणे सोपे आहे फक्त आधार नंबर, मोबाईल नंबर आणि फोटो एवढेच लागते. जर घरात स्मार्टफोन नसेल तर जवळच्या CSC सेंटर किंवा ऑनलाईन सेंटरमध्ये जाऊन हे काम करता येते. पण लक्षात ठेवायचे LIC, कोणी दुकानदार किंवा एजंट यांना पैसे देऊ नका. ही प्रक्रिया मोफत आहे. CSC सेंटरमध्ये जास्तीत जास्त Print चार्ज लागेल तेवढेच.
शेवटचे आजच करा, उद्यावर ढकलू नका
संजय गांधी निराधार योजना आणि इतर पेन्शन योजनांचा लाभ अनेक गरजू कुटुंबांसाठी महत्त्वाचा आहे. एक महिन्याची पेन्शन सुद्धा थांबली तर अडचण होते. त्यामुळे Play Store वरून Beneficiary Satypan App डाउनलोड करा, लाभार्थ्याचा आधार नंबर आणि मोबाईल नंबर वापरून फेस व्हेरिफिकेशन करा, MH नंबर मिळवा, प्रिंट काढा आणि तहसील कार्यालयात ३० ऑगस्ट २०२६ पूर्वी जमा करा. आपल्या ओळखीत जर कोणाला या योजनेचा लाभ मिळत असेल आणि त्यांना माहीत नसेल, तर त्यांना ही माहिती आजच सांगा कारण ऑगस्टपासून पेन्शन थांबणे म्हणजे मोठी अडचण आहे.
FAQ – हयात प्रमाणपत्र 2026 : वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
प्रश्न 1: हयात प्रमाणपत्र म्हणजे काय?
उत्तर: हयात प्रमाणपत्र (Life Certificate) म्हणजे लाभार्थी जिवंत असल्याची अधिकृत पडताळणी. हे प्रमाणपत्र सादर केल्यानंतरच शासकीय पेन्शन किंवा अनुदान सुरू ठेवले जाते.
प्रश्न 2: कोणत्या लाभार्थ्यांना हयात प्रमाणपत्र सादर करावे लागेल?
उत्तर: संजय गांधी निराधार अनुदान योजना, श्रावणबाळ सेवा राज्य निवृत्ती वेतन योजना, इंदिरा गांधी राष्ट्रीय वृद्धापकाळ निवृत्ती वेतन योजना तसेच इतर सामाजिक सुरक्षा योजनांतील पात्र लाभार्थ्यांना हे प्रमाणपत्र सादर करावे लागेल.
प्रश्न 3: हयात प्रमाणपत्र सादर न केल्यास काय होईल?
उत्तर: निर्धारित मुदतीत हयात प्रमाणपत्र सादर न केल्यास संबंधित लाभार्थ्यांचे पेन्शन किंवा अनुदान ऑगस्ट महिन्यापासून बंद होऊ शकते.
प्रश्न 4: हयात प्रमाणपत्र कसे काढायचे?
उत्तर: Google Play Store वरून Beneficiary Satyapan (BSA) ॲप डाउनलोड करून ऑनलाइन पडताळणी पूर्ण करता येते.
प्रश्न 5: हयात प्रमाणपत्रासाठी कोणते ॲप वापरायचे?
उत्तर: महाराष्ट्र शासनाचे Beneficiary Satyapan (BSA) हे अधिकृत ॲप वापरावे.
प्रश्न 6: ॲपमध्ये कोणती माहिती भरावी लागते?
उत्तर: लाभार्थ्याचा आधार क्रमांक, आधारशी लिंक असलेला मोबाईल क्रमांक आणि कॅप्चा भरून माहिती सबमिट करावी लागते.
प्रश्न 7: फेस व्हेरिफिकेशन का आवश्यक आहे?
उत्तर: लाभार्थी प्रत्यक्ष जिवंत असल्याची ऑनलाइन पडताळणी करण्यासाठी फेस व्हेरिफिकेशन आवश्यक आहे.
प्रश्न 8: MH Registration Number म्हणजे काय?
उत्तर: ऑनलाइन पडताळणी पूर्ण झाल्यानंतर मिळणारा MH Registration Number हा हयात प्रमाणपत्राचा पुरावा असतो.
प्रश्न 9: ऑनलाइन प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर काय करावे?
उत्तर: MH Registration Number चा स्क्रीनशॉट किंवा प्रिंट काढून आवश्यक कागदपत्रांसह तहसील कार्यालयात जमा करावा.
प्रश्न 10: तहसील कार्यालयात कोणती कागदपत्रे द्यावी लागतात?
उत्तर: MH Registration Number ची प्रिंट, आधार कार्डाची प्रत आणि लाभार्थ्याचे किंवा दिव्यांगाचे ओळखपत्र/दिव्यांग प्रमाणपत्र जमा करावे.
